In dit artikel leert Marloes den Heijer je communicatieskills te verbeteren door het hokjes-denken van het DiSC-model toe te passen. Je leert jouw gedragsstijl te herkennen. Je begrijpt beter waarom je doet wat je doet en waarom je de reacties oproept die je krijgt. Daardoor kun je je communicatie veranderen en overkomen zoals jij wilt.

Als leidinggevende of zorgverlener is het belangrijk dat je overkomt zoals je het bedoelt. Toch lukt dat niet altijd. Denk je wel eens: ‘Hoezo word je nou boos?’, ‘Waarom doe je niet gewoon wat ik zeg?’ of ‘Dat bedoelde ik niet zo!’? Goed communiceren is dus zo makkelijk nog niet. Je hebt één mazzeltje: effectief communiceren kun je leren!

hokjesdenken-helpt-dentista

Inzicht in de ander begint bij jezelf

Betere resultaten, prettigere samenwerking, blijere patiënten, meer bevlogen collega’s: het begint allemaal bij jezelf. Natuurlijk zijn er allerlei factoren die daarbij helpen, of juist tegenwerken. Hoe jij daarmee omgaat, bepaal je zelf. Juist daarin verschilt iedereen van elkaar. Wat de een als een toffe uitdaging ziet (‘Jeej, een angstige patiënt!’), ziet de ander als een doemscenario (‘Nee, niet weer zo’n angsthaas!’). Door jezelf beter te leren kennen, kun je bewuster handelen. Je kunt situaties creëren waarin je weet dat jij floreert. Je kunt situaties ontwijken waarvan je hebt geleerd dat die je veel energie kosten. En je kunt je communicatie veranderen zodat je nog beter begrepen wordt.

Eerst begrijpen, dan begrepen worden

Je kunt pas goed door de ander begrepen worden als je jezelf goed kent, en als je weet hoe jouw gedrag overkomt op anderen. Weet je bijvoorbeeld dat jouw enthousiasme wel eens overrompelend kan zijn voor anderen? Dan kun je besluiten jezelf bij een eerste kennismaking wat in te tomen. Daardoor blijft de ander wat beter bij jou aangehaakt en is hij/zij meer geneigd naar je te luisteren. Dat is niet doen alsof, dat is je gedragspallet bewust uitbreiden om over te komen zoals je wilt.

Doen alsof

Je moet dus niet doen alsof, maar het kan wel helpen om eens iets anders doen dan je eerste reactie wellicht zou zijn geweest. Communiceren is net als elke andere vaardigheid die je hebt aangeleerd (praten, fietsen, computeren, je vak etc.). Je vergeet niet wat je tot dan toe geleerd hebt, maar je probeert nieuwe wegen, ander gedrag en kijkt of dat je helpt je doel nog sneller of beter te bereiken. Effectief communiceren kun je leren! Eén manier om dat aan te pakken is met het DiSC-model.

DiSC-model

Het DiSC-model helpt gedrag te begrijpen. Het is een model, dus een gesimplificeerde weergave van de werkelijkheid. En ja, mensen worden dus in hokjes gestopt. Daar ben ik zelf (ook) nogal wars van, maar in dit geval vind ik het toch erg behulpzaam. Het DiSC-model heeft een lange academisch onderbouwde historie. Het model wordt nog steeds doorontwikkeld, ook voor Nederlandse gebruikers. Bovendien claimt het geen voorspellende waarde (of je bijv. geschikt bent voor een functie) en classificeert het niet het ene gedrag als ‘goed’ en andere gedrag als ‘fout’. Het is gewoon een hulpmiddel om de complexe wereld van gedrag beter te doorgronden.

Jouw voorkeursstijl

Laten we nu eens onderzoeken wat jouw voorkeursstijl is. Om een eerste inschatting te maken, kun je twee vragen beantwoorden:

1. Ben je snel, actief en uitgesproken (actief) of ben je eerder kalm, bedachtzaam en zorgvuldig (bedachtzaam)?

2. Ben je op de logica gericht, sceptisch, objectief en uitdagend (taakgericht) of ben je vooral gericht op mensen, empathisch, hartelijk, en aanvaardend (mensgericht).

Combineer jouw keuze en krijg in beeld wat jouw voorkeurstijl is.

In deze tabel zijn de vier stijlen op hoofdlijnen beschreven.

Herken je je vooral in één stijl, maar ook wat in een andere? Dat kan kloppen! Ieder persoon heeft een eigen combinatie, bijv. een S-voorkeursstijl met een aanvulling van i en ook een snufje van D.

DiSC in de praktijk – Team zonder initiatief

Ben je een praktijkhouder of praktijkmanager? Baal je ervan dat jij altijd het voortouw moet nemen en je team geen enthousiasme toont? Er is een grote kans dat i (invloed) jouw voorkeursstijl is. Hoe ik dat zo kan raden? Nou, ik zie deze combinatie vaker! Jouw kwaliteit is je enthousiasme, je motiverende en energieke stijl. Daar krijg je veel mensen door mee. Jij krijgt dingen voor elkaar. Maar doordat jij zo makkelijk in die energieke stijl gaat, krijgen anderen minder makkelijk de ruimte om ook hun initiatief te tonen. Zij hebben op dat gebied een andere (en in jouw ogen tragere) stijl, waardoor jij ze te vlug af bent. Jij bent goed in het voortouw nemen en anderen zijn goed in jou volgen. Zo ontstaat een patroon waarbij jullie allemaal in je kracht zitten. Maar ja, daar kun je soms helemaal kierewiet van worden (en geloof me, de ander ook)!

Je kunt het je team kwalijk blijven nemen en het initiatief nemen ze hierop aan te spreken (“Jullie moeten eens vaker initiatief nemen”, de paradox!). Of je besluit zelf eens een stapje terug te zetten. Op je tong te bijten, achterover te leunen, een vraag te stellen en dan te wachten. De ruimte die ontstaat, zullen anderen uiteindelijk innemen. Misschien niet op het tempo dat jij verwacht, maar give them a break. Jij deed het tot nu toe altijd zelf!

Er is trouwens ook een grote kans dat anderen je met verbaasde blikken aan gaan kijken (‘Gaat alles wel goed met je?’). Deze afwachtende houding zijn ze niet van je gewend. Het patroon waar jullie in zaten is niet gemakkelijk te doorbreken. Maar in plaats van het anderen kwalijk te nemen en hén erop aan te spreken, kun je zélf je gedrag aanpassen.

DiSC in de praktijk – Kwaliteit versus tijd

Misschien herken je dit voorbeeld ook wel. Een preventieassistente wil graag secuur werken en rustig de tijd nemen om de patiënt goed te behandelen. Maar ze ervaart druk van de praktijkhouder om sneller te werken en krijgt het nare gevoel dingen af te moeten raffelen. Heb je al een vermoeden welke voorkeursstijl zij heeft? Juist, een C-stijl. Mensen met deze stijl vinden het vanzelfsprekend dat je overal het maximaal haalbare nastreeft. En ja, dat dat nou eenmaal tijd kost, nemen ze voor lief. Kwaliteit voorop! Als ze zich bewust is van haar voorkeursstijl, kan ze voor een andere aanpak kiezen. Zo voorkomt ze dat ze in een conflict belandt, zoals dat misschien eerst zou gebeuren.

In plaats van te klagen over de ‘geldwolf’ die de praktijkhouder in haar ogen is, kan ze met hem/haar om tafel gaan zitten om de kwaliteit van werk te bespreken. Zoals zij waarschijnlijk uitgebreid kan toelichten, gaat kwaliteit over veel zaken: behandeling in de mond, klantgericht zijn, schoon werken, administratie etc. Samen kunnen ze onderzoeken op welk aspect de assistente de lat kan verlagen, zonder daar een slecht gevoel aan over te houden. Als ze heel eerlijk is weet ze namelijk ook wel dat ze soms langzaam werkt. Wie weet dat de praktijkhouder inziet dat zijn/haar standaarden soms wel erg laag liggen, en nodigt hij/zij de assistente uit om de protocollen aan te scherpen in de praktijk.

Je eigen rapport

Ben je benieuwd hoe jij nog effectiever kunt gaan zijn en heeft dit model je interesse gewekt? Mail of bel me dan en vul daarna jouw online vragenlijst in. Je ontvangt dan direct een uitgebreid, persoonlijk rapport met een genuanceerde beschrijving van jouw gedragsprofiel, veel eyeopeners en persoonlijke tips. Samen bespreken we jouw rapport en help ik je het in jouw praktijk toe te passen.

Natuurlijk is het DiSC-model ook toe te passen op gedrag in teams. Hoe dat jou en je team gaat helpen, lees je in mijn volgende artikel. Tot dan!

Marloes den Heijer is dé teambuilder voor tandartspraktijken. Met haar bedrijf Passie in Praktijk ondersteunt zij succesvol tandartsen bij alle vraagstukken over communicatie en organisatie. Benieuwd naar meer bruikbare lessen van Marloes? Bekijk dan nu www.passieinpraktijk.nl en bel of mail.

Gepubliceerd in voorjaar 2018 in het vakblad Dentista.

Recommended Posts
Contact

Stuur me gerust een mailtje. </br> Je kunt me ook bellen op </br> 06 - 17 38 00 43.